17 Kasım 2026, Salı | 14:22:09


M. HALUK YALÇINKAYA

“Yerli, Yurtsuz”: Bir insanın aidiyet arayışı
Tarih: 02-11-2026 22:10:00 Güncelleme: 02-11-2026 22:35:00

Yönetmen Rıza Oylum’un Antalya Film Festivali’nde özel jüri ödülüne layık görülen belgeseli “Yerli, Yurtsuz”, Ermeni asıllı Türk demirci ustası Yervant Demirci’nin yaşamından yola çıkarak Anadolu’nun kültürel çeşitliliğini, göçü ve aidiyet duygusunu sorguluyor.

Sinema sanatı, ilk dönemlerinde propaganda amacıyla da kullanıldı. Zaman içinde farklı alanlara yayılan ve gelişen bu sanat dalı, ülkemizde önce sinema salonlarında, ardından televizyonların hayatımıza girmesiyle dizi sektöründe geniş bir yer edindi. Drama, gerilim, korku ve daha pek çok türde yapımlar ortaya çıktı. Son yıllarda ise görsel anlatım gücüyle öne çıkan başarılı belgesel filmler izlemeye başladık.

Jacques Cousteau ile farklı dünyaların kapısını araladığımız belgesel yolculuğunda, yıllar içinde birbirinden farklı yapımlarla karşılaştık. Benim belgesellerde aradığım en önemli özellik, kurgunun gerçeğin önüne geçmemesi ve anlatılan hikâyenin özünden uzaklaşmaması.

Yakın zamanda Mahmut Fazıl Coşkun’un yönetmenliğini, Bulut Reyhanoğlu’nun yapımcılığını üstlendiği, Türkiye’nin ilk çağdaş sanat belgeseli olarak nitelendirilebilecek “Crossroads”u izlemiştim. İzlemeye değer, başarılı bir çalışmaydı.

Geçtiğimiz günlerde ise uzun yıllardır sinemaya emek veren, kitaplar yazan ve üniversitelerde sinema üzerine dersler veren Rıza Oylum’un “Yerli, Yurtsuz” belgeselini izleme fırsatı buldum.

Rıza Oylum’la yıllar önce bir film festivalinde tanışmıştım. Çalışmalarını yakından takip ettiğim değerli bir sinema emekçisi, yönetmen ve sinema yazarı. Sinemanın farklı alanlarında birikimiyle öne çıkan, aynı zamanda iyi bir sinema öğretmeni.

Bir ustanın izinde tersine göç hikâyesi

“Yerli, Yurtsuz”, Antalya Film Festivali’nde özel jüri ödülü kazanmış, yurt içinde ve yurt dışında birçok festivalde finalist olmuş ve ödüller almış uzun metrajlı bir belgesel.

Belgeselin konusuna geçmeden önce bende bıraktığı izlerden söz etmek istiyorum.

İstanbul Samatya’da yaşayan Ermeni asıllı Türk demirci ustası Yervant Demirci’nin, atalarının izini sürerek Ermenistan’a uzanan yolculuğunu bir tür tersine göç hikâyesi olarak tanımlayabiliriz.

Yervant Usta, önce anne ve babasının izinden Mardin’in Derik ilçesine giderek Kürtçe konuşan ailesinin geçmişine ulaşıyor. Ardından Ermenistan’a, Ağrı Dağı’nın öte tarafındaki Ayntap’a uzanan bir yolculuğa çıkıyor. Samatya’da birlikte yaşadığı ve daha sonra Ermenistan’a göç eden arkadaşlarının bulunduğu bölgede bir arsa edinerek üzüm ağaçları dikmesiyle bu yolculuk farklı bir anlam kazanıyor.

Anadolu’nun kültürel zenginliği

Bence belgeselin en dikkat çekici yanı, Anadolu topraklarının kültürel çeşitliliğini bir insanın yaşamı üzerinden görünür kılması.

Samatya’da yaşayan Yervant Demirci’nin Ermeni kökenli olması, annesinin Kürtçe konuşması, kendisinin Türkçeyi ana dili olarak kullanması ve ilerleyen yaşlarında Ermenice öğrenmeye çalışması, çok katmanlı bir kimlik hikâyesini ortaya koyuyor.

Ülkemizde bu kültürel çeşitliliğin içinde yaşayan pek çok insan var. Doğu'dan Batı'ya, Kuzey'den Güney'e uzanan coğrafyamızda farklı kültürlerin birbirini etkilemesi son derece doğal. Osmanlı döneminde bugünkü sınırların bulunmaması ve halkların iç içe yaşaması da bu kültür mozaiğinin oluşmasında önemli rol oynuyor.

Yönetmen Rıza Oylum'a sordum

Belgeselin çıkış noktasını merak ederek yönetmen Rıza Oylum'a şu soruyu yönelttim:

Bu belgeselin konusu nereden aklınıza geldi?

Rıza Oylum, sorumu şöyle yanıtladı:

“Yervant Demirci'yi eskiden beri tanıyordum. Onun hayatı, sinemasal çatışmaları bünyesinde barındırıyordu ve kendisi bunun farkında değildi. Ermeni olan Yervant Demirci'nin ana dilinin Kürtçe olması, okulda Türkçeyi öğrenmesi ve yaşlılığında Ermenice öğrenmeye çalışması, bu karmaşık yapıyı benim için çok ilginç kıldı. Yaşlılığında artık Ermenistan'da bir bağ bahçe kurması, her yerde kendini öteki hissetmesi ve hiçbir yere tam olarak uyum sağlayamaması, sinemasal çatışmayı da beraberinde getiriyordu. Bu belgeseli çekmemdeki en büyük etken buydu.”

Aidiyet duygusu sınırları aşıyor

Bence bu belgeselin en önemli yanı, Rıza Oylum'un Yervant Demirci'nin yaşamından yola çıkarak Anadolu'nun kültürel zenginliğini ve iç içe geçmiş insan hikâyelerini görünür kılması.

Belgeselde Yervant'ın arkadaşlarının da göç hikâyelerine tanıklık ediyoruz. Benim izlerken dikkatimi çeken noktalardan biri ise insanların farklı coğrafyalarda yaşayabilme ve kendilerine yeni bir hayat kurabilme gücü oldu.

Yervant Demirci'nin hayata bakışı, onun insancıl ve naif kişiliğini ortaya koyuyor. Gelişen dünyada aidiyet duygusunun giderek ülke sınırlarını aşarak daha geniş bir anlam kazandığını düşünüyorum.

Sinematografik açıdan değerlendirdiğimde bazı sahnelerin uzun tutulduğunu söyleyebilirim. Aksiyon kamerasındaki hareketlilik de yer yer fazla geldi. Elbette bunlar yönetmenin bilinçli tercihleri olabilir. Bununla birlikte belgeselin farklı konuları görsel anlatımla aktarması ve çok katmanlı yapısı, çalışmanın zenginliğini artırıyor.

Yine de “Yerli, Yurtsuz”, insanın nereden geldiği kadar nerede kendini ait hissettiğini de sorgulatan, izlenmeyi ve üzerine konuşulmayı hak eden bir çalışma.

İyi seyirler…



374okunma

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR TÜMÜ
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY

ŞANS OYUNLARI 4 çekiliş

Sayısal Loto16.11.2026 · 137. hafta
3 28 42 65 75 88 84 32
Şans Topu15.11.2026 · 91. hafta
7 12 18 20 26
Ek top bu çekiliş için yayımlanmadı
Süper Loto15.11.2026 · 137. hafta
7 24 38 40 53 54
10 Numara16.11.2026
1 2 4 9 12 20 21 22 23 25 31 34 37 45 49 53 55 59 65 68 74 79

HAVA DURUMU

Bursa
15°
Hafif yağmurlu · Nem %91 · Rüzgâr 9 km/sa
BUGÜN
18° 13°
ÇAR
21° 13°
PER
23° 16°
CUM
25° 17°
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ

PUAN DURUMU Süper Lig · 2026/2027

# Takım O G B M AV P
1 Galatasaray 11 9 1 1 +12 28
2 Trabzonspor 11 8 1 2 +18 25
3 Amedspor 11 7 2 2 +13 23
4 Beşiktaş 11 7 1 3 +11 22
5 Kasımpaşa 11 5 5 1 +6 20
6 Fenerbahçe 11 6 1 4 +19 19
7 Kocaelispor 11 6 1 4 +4 19
8 Istanbul Basaksehir 11 5 2 4 +2 17
9 Arca Çorum FK 11 5 1 5 0 16
10 Göztepe 11 4 3 4 +3 15
11 Çaykur Rizespor 11 4 2 5 -3 14
12 Erzurumspor FK 11 4 2 5 -7 14
13 Corendon Alanyaspor 11 3 3 5 -9 12
14 Gençlerbirliği 11 3 2 6 -9 11
15 Konyaspor 11 2 2 7 -8 8
16 Gaziantep FK 11 2 2 7 -10 8
17 Samsunspor 11 2 1 8 -15 7
18 Eyüpspor 11 1 0 10 -27 3

NAMAZ VAKİTLERİ

İmsak 06:17
Güneş 07:44
Öğle 12:54
İkindi 15:30
Akşam 17:53
Yatsı 19:15
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI