Yerli aşıya karşı güven yüzde 60

Yerli aşıya karşı güven yüzde 60

Aylardır aşıyı bekliyorduk. Aşılar geliştirildi, testler yapıldı, ilk uygulamaların ardından kitlesel aşılamanın eşiğindeyiz.

Şimdi bir çok ülkede gündem hangi aşıların nasıl bir plan dahilinde kullanılacağı. Aşı yaptırmanın zorunlu olup olmayacağı da önemli bir tartışma konusu. Düzenli araştırmamızın son birkaç haftalık döneminde tartışılan bu konulara da yer veriyoruz. Aşı uzak bir kavram olmaktan çıkıp da kapımıza dayandığında toplumda soru işaretlerinin artmaya başladığını gördük. Son dönemde aşı yaptırmam diyenler artmasa da aşı yaptırma konusunda kafası net olmayanların oranı arttı. Somut olarak sipariş verilebilir durumda olan gündemdeki aşı markalarına duyulan maksimum güven %35 seviyesinde, o da Pfizer-BioNTech aşısı, bu arada bu markaya güven geçen haftadan bu yana azaldı. Çin aşı üreticisi Sinovac’ın ürününe olan güvende bir artış var ancak hala ancak %15 seviyesinde.

Tüm bu tedirgin yaklaşıma rağmen eğer Türkiye’de yerli bir aşı geliştirilecek olursa halkın bu ürüne güveni %60 civarında gibi görünüyor. Ki bu hali hazırda en çok güven duyulan Pfizer-BioNTech aşısına kıyasla kat be kat yüksek bir seviye. Yine de yerli aşı olsa dahi hala toplumda %40 oranında bir kitle kararsız kalmaya devam edecek gibi. Aşı yaptırmam diyenlere ve kararsız olanlara peki biraz bekledikten sonra mesela Şubat ayında aşı yaptırır mısınız diye de sorduk. O zaman geldiğinde yaptırırım diyenler yok denecek kadar az, bu kitlenin üçte ikisi Şubat ayında aşı yaptırmak konusunda da kararsızlar.

Liderlerin, kanaat önderlerinin aşı yaptırması insanların içini rahatlatabilir diye düşünebilirsiniz, bu konuda gözlerin çevrildiği sağlık bakanının bizzat aşı olması dahi toplumun %40’ını aşı yaptırmaya ikna edemiyor.

Eğer uygulama zorunlu olmayacaksa toplumsal

bağışıklığa ulaşabilmemiz için  kamu otoritelerinin sürekli aşıyı anlatarak toplumu bilgilendirmeleri, bizzat aşı olarak örnek olmaları gerekiyor, ama bunlar da yetmeyecek gibi. Ardından da insanların olumlu ve yan etkisiz sonuçları görerek rahatlamasını ve aşıya yönlenmesini sabırla beklemek lazım.

Toplumun aşı yaptırma eğiliminde son bir haftada bir artış yaşanmadı

Soru: Koronavirüs aşısı kullanıma hazır olduğunda aşı yaptırma konusunda eğiliminiz ne olur?

Araştırmamızda vatandaşların aşı yaptırma eğilimlerini düzenli olarak takip etmeye devam ediyoruz. 10-14 Aralık 2020 tarihlerinde yaptığımız son dönem araştırmamızda toplumun aşı yaptırma eğiliminde önceki döneme kıyasla bir değişiklik olmadığını tespit ettik. Halen vatandaşların %41’i aşı yaptıracağını beyan ederken, %24’ü aşı yaptırmayı düşünmüyor. Ülkemizde aşı çalışmalarının başlamasına az bir zaman kala toplumda henüz bu konuda güven duygusunun oluşmadığına şahit oluyoruz.

Toplumun yarısından fazlası, Türkiye’nin geliştireceği yerli aşıya güven duyacağını belirtiyor

Soru: Aşağıda yer alan firmaların koronavirüs aşısı kullanıma hazır hale geldiğinde, bu aşıya güvenip güvenmeyeceğinizi belirtir misiniz?

Aralık ayı başında vatandaşlara 3. fazda yer alan her bir aşı çalışmasına güven duyup duymadıklarını sormuştuk, bu dönem listeye Türkiye’nin geliştireceği yerli aşıyı da ekledik. Buna göre, vatandaşlar %61 ile en çok yerli aşıya güven duyuyor. Bu güven skoru, Alman BioNTech ve Pfizer’in geliştirdiği aşı ile Oxford Üniversitesi ve Astra Zeneca’nın geliştirdiği aşıların güven skorundan çok daha yüksek. Çin aşısının güven skoru 5 puan artmış olsa da halen çok düşük (%16).

3. fazda yer alan aşılara ilişkin toplumda güven skorlarında son 1 haftada önemli bir değişim yaşanmadı

Aşıya olumsuz bakan veya kararsız hissedenler, önümüzdeki şubat ayında da benzer bir görüşte olacaklarını düşünüyor

Soru: Peki Şubat ayına gelindiğinde koronavirüs aşısı yaptırmayı düşünür müsünüz?

Aşı yaptırmayacaklar ile ile kararsız hissedenlere in önümüzdeki Şubat ayında aşı yaptırma konusunda fikirlerinin değişip değişmeyeceğini anlamak üzere bir soru yönelttik. Bu çerçevede bu bireylerin sadece %3’ü Şubat ayında aşı yaptıracağını beyan etti. Kararsız hissedenler o dönem için de kararsız hissediyor, aşı yaptırmayacakların sadece küçük bir bölümü o dönemde aşı yaptırma söz konusu olursa kararsız kalıyor.

Toplumda lider kişileri aşı yaptırırken görmek, aşı yaptırma eğilimini güçlendirebilir

Soru: Koronavirüs aşısı kullanıma hazır olduğunda, kim veya kimler aşı olsa siz de aşı yaptırmayı düşünürsünüz?

Bireylere kim veya kimler aşı olursa aşı yaptırmayı düşüneceklerini sorduk. Sonuçlar, vatandaşların en çok Sağlık Bakanı’nın aşı olurken görmek istediklerini ortaya koyuyor (%60). Sağlık Bakanı’nı, %56 ile doktorlar/sağlık çalışanları ve yine %56 ile Cumhurbaşkanı takip ediyor. Aile veya akrabalarının aşı olmasının kendilerini aşı konusunda teşvik edeceğini söyleyen de %20’lik bir kitle var. Bu oran 55 yaş ve üzeri bireylerde daha yüksek. Vatandaşların eğitim düzeyine göre sonuçları incelediğimizde ise, lise ve üzeri eğitim seviyesine sahip bireyler arasında bilim insanları ve Dünya Sağlık Örgütü üst düzey yetkilileri cevabının daha yüksek olduğunu görüyoruz. Formel eğitim almamış veya ilkokul mezunu vatandaşlarda ise akrabaların etkisi daha fazla.

Aşının etkinliğinden ziyade güvenilirliğine ilişkin toplumda aşıya ilişkin olumsuz bir algı var

Soru: Aşı yaptırmayacağınızı/kararsız olduğunuzu belirttiniz. Bu durumun temel gerekçesini belirtir misiniz?

Aşı yaptırmayacağını söyleyenler ile kararsız hisseden bireylere bu durumun temel gerekçesini soruyoruz. Buna göre bu bireylerin yaklaşık yarısı aşının olası yan etkilerinden endişe ediyor. Bu kapsamda, ülkemizin satın alacağı aşıların açıklanan yan etkilerinin toplumla paylaşılmasına ve bu konudaki soru işaretlerinin giderilmesine ihtiyaç bulunuyor. Bu gerekçeyi, ülkemizin satın alacağı aşılara veya bu aşıyı geliştiren firmalara güven duymamak takip ediyor. Son dönemde bu oran %21 olarak gerçekleşti.